Restwas uit een pot halen zonder gedoe
Je hebt drie methodes, afhankelijk van hoeveel was er nog in zit en of je het glas wilt bewaren.
- De vriezermethode. Zet de pot een paar uur of een nacht in de vriezer. De was krimpt en laat los van het glas; met een botermes wip je de schijf er in één keer uit. Werkt het best bij sojawas.
- De heetwatermethode. Giet kokend water in de pot tot een centimeter onder de rand. De was smelt, komt bovendrijven en stolt daar. Als het water koud is, til je de wasschijf eraf en giet je het water weg via een zeef, niet zomaar in de gootsteen.
- De ovenmethode. Zet meerdere potten op hun kop op een bakplaat met bakpapier in een oven van 80 tot 90 °C. Na een halfuur is alle was eruit gelopen en heb je in één keer schone glazen. Ideaal als je een hele collectie potten leeg wilt maken.
Restjes lijm en labels haal je daarna weg met wat afwasmiddel en heet water of een beetje slaolie. Wat er niet in hoort: was door de afvoer. Was stolt in je sifon en veroorzaakt hardnekkige verstoppingen. Wasresten die je niet gebruikt gaan bij het restafval; meer over afvoeren en inzamelen staat bij kaarsen recyclen.
Wat mag je mengen en wat niet?
| Combinatie | Kan het? | Toelichting |
|---|---|---|
| Sojawas met sojawas | Ja | Beste resultaat, ook met verschillende geuren |
| Paraffine met paraffine | Ja | Stolt glad, houdt kleur goed |
| Soja met paraffine | Beperkt | Kan vlekkerig stollen; alleen voor wax melts of buitenkaarsen |
| Bijenwas met paraffine of soja | Beperkt | Bijenwas is veel harder; hoogstens als klein aandeel voor stevigheid |
| Gelkaarsen met wat dan ook | Nee | Gel is een ander materiaal en mengt niet |
| Waxinelichtjes met alles | Ja, met beleid | Vaak paraffine; verzamel ze apart en hou het bij paraffineprojecten |
Weet je niet welk wastype je in handen hebt? Sojawas is zacht, ondoorzichtig en krast met je nagel; paraffine is harder en glanzender; bijenwas ruikt naar honing en is geelachtig. De verschillen staan uitgebreid beschreven in onze gids over soorten kaarsenwas.
Zo smelt en zeef je restwas
- Sorteer op wastype en, als je kan, op geurfamilie. Vanille bij vanille, citrus bij citrus. Een willekeurige mix ruikt zelden goed.
- Verwijder lontresten, stickers en metalen voetjes voor het smelten. Dat spaart je later zeefwerk.
- Smelt au bain-marie tot ongeveer 80 °C. Nooit direct op het vuur en nooit in de microgolfoven zonder toezicht.
- Zeef de vloeibare was door een fijne metalen zeef of een papieren koffiefilter in een tweede kan. Roet, kool en lontdraadjes blijven achter. Dit is de stap die het verschil maakt tussen een grauwe en een frisse kaars.
- Vul de geur bij. Oude was heeft het grootste deel van zijn geur al verstookt. Voeg bij 55–60 °C 3 tot 6% verse geurolie toe; meer is meestal niet nodig omdat er nog een restgeur in zit.
- Giet bij 50–55 °C in een voorverwarmd glas met een nieuwe lont. Kies de lontdikte op de nieuwe potdiameter, niet op wat er in de oude pot zat.
- Laat 24 uur uitharden en daarna nog een week curen.
Een aparte roestvrijstalen gietkan met schenktuit maakt zeven en gieten aanzienlijk minder rommelig dan een oude pan.
Vier projecten voor restwas
- Wax melts. De beste bestemming voor gemengde restjes: er brandt geen lont, dus een onvoorspelbaar smeltpunt is geen probleem. Zie wax melts maken.
- Nieuwe containerkaarsen. Alleen met gesorteerde was van één type, in een schoongemaakt glas met een nieuwe lont.
- Waxinelichtjes. Koop losse aluminium bakjes met lontjes en giet je restwas erin. Snel klaar en meteen bruikbaar.
- Aanmaakblokjes voor de open haard. Giet restwas over houtwol, houtkrullen of pluis in een eierdoos van karton. Werkt uitstekend en kost niets.
Voor gietvormen en siliconen mallen die geschikt zijn voor restwas kijk je bij gietvormen en mallen. Voor het kiezen van de nieuwe lont op de nieuwe potmaat gebruik je de tabel bij kaarsenlonten.
Wat je van hergebruikte was mag verwachten
Een kaars van restwas brandt vaak net iets anders dan het origineel. De geur is zwakker, want die is al deels verstookt, en de kleur wordt bijna altijd donkerder en grauwer omdat je verschillende tinten mengt. Wil je een schone kleur, dan is grondig zeven het minimum en kun je het beste alleen lichte of witte restjes bij elkaar houden. Ook de brandduur kan afwijken: er zit soms wat roet en verbrandingsresidu in dat de vlam iets onrustiger maakt. Steek de eerste hergebruikte kaars daarom een keer onder toezicht aan en kijk of de vlam stabiel blijft; walmt hij, dan is de lont te dik of zit er nog te veel vuil in de was. De oorzaken op een rij staan bij een walmende kaars.
Veiligheid en huishoudelijke praktijk
Was is brandbaar en gedraagt zich bij overhitting als olie: bij ongeveer 200 tot 250 °C kan het vlam vatten. Werk daarom altijd au bain-marie, houd een pandeksel binnen handbereik en gooi nooit water op brandende was. Gebruik keukengerei dat je alleen voor was gebruikt, want was is vrijwel niet meer uit poreuze pannen en spatels te verwijderen. Gemorste was op tafel of vloer laat je hard worden en schraap je er daarna af; voor textiel gebruik je de strijkbout-en-keukenpapiermethode uit onze gids over kaarsvet verwijderen. Alle andere technieken en gidsen staan op de hub over zelf kaarsen maken, en de basisstappen bij kaarsen maken voor beginners. Werk je vaker met restwas, dan zijn lege waxinelichtbakjes met lont de snelste manier om restjes op te maken.
Veelgestelde vragen
Kan ik sojawas en paraffine door elkaar smelten?
Technisch kan het, maar de smeltpunten liggen te ver uiteen. Het resultaat stolt vaak vlekkerig, laat los van het glas en brandt ongelijkmatig. Gebruik zulke mengsels liever voor wax melts of aanmaakblokjes, waar geen lont in zit en het brandgedrag niet uitmaakt.
Hoe krijg ik de laatste was uit een kaarsenglas?
Zet het glas een nacht in de vriezer, dan krimpt de was en wip je de schijf er met een botermes uit. Lukt dat niet, giet dan kokend water in de pot: de was drijft boven en stolt daar. Voor meerdere potten tegelijk werkt een oven van tachtig graden het snelst.
Moet ik nieuwe geurolie toevoegen aan hergebruikte was?
Meestal wel, want een oude kaars heeft het grootste deel van zijn geur al verstookt. Voeg bij vijfenvijftig tot zestig graden drie tot zes procent verse geurolie toe. Dat is minder dan bij nieuwe was, omdat er nog een restgeur in de oude was aanwezig is.
Mag was door de gootsteen?
Nee. Was stolt zodra hij afkoelt en zet zich vast in je sifon en afvoerbuizen, wat een dure verstopping oplevert. Veeg pannen en kannen uit met keukenpapier en gooi wasresten bij het restafval. Water waarin je was hebt gesmolten giet je door een zeef.