Kaarsen maken voor beginners: je eerste kaars in één middag

Wat je nodig hebt

De boodschappenlijst voor een eerste kaars is korter dan je denkt. Alles wat hieronder staat gebruik je bij elke volgende kaars opnieuw, dus het is geen weggegooid geld.

• Sojawas voor containers: zogeheten containerwas is zacht en hecht aan glas. Een kilo levert grofweg vijf potten van 200 ml op. Welke soort je kiest lees je in onze gids over sojawas kopen.
• Lonten met metalen voetje: voorgewaxte katoenlonten, dikte afgestemd op de diameter van je pot. Zie welke lontdikte bij welke potdiameter hoort.
• Digitale thermometer: een suikerthermometer of keukenthermometer met een bereik tot 150 °C. Zonder thermometer is kaarsen maken gokken.
• Gietkan of oude steelpan: een roestvrijstalen kan met schenktuit die je in een pan water zet.
• Hittebestendig glas: jampotten, oude geurkaarsglazen of speciale kaarsenglazen. Dun sierglas en drinkglazen kunnen barsten.
• Kaarsengeurolie: speciaal voor kaarsen geformuleerd, met een vlampunt dat hoog genoeg is. Etherische badolie werkt slecht; zie geurolie voor kaarsen kiezen.
• Keukenweegschaal: je doseert geur op gewicht, niet op gevoel.
• Lonthouders of wasknijpers: om de lont recht in het midden te houden tijdens het stollen.

Wil je niet losse spullen bij elkaar zoeken, dan is een compleet kaarsen-maakpakket voor een eerste keer meestal voordeliger. Losse was koop je daarna bij: sojawas in vlokken gaat per kilo of per vijf kilo.

Stap voor stap: je eerste sojakaars in glas

1. Reken je hoeveelheid uit. Vul het glas tot een centimeter onder de rand met water, weeg het water en vermenigvuldig met 0,9. Dat is bij benadering het aantal grammen was dat je nodig hebt. Weeg altijd 10% extra af: er blijft was in de kan achter.
2. Maak het glas schoon en warm. Spoel af, droog volledig af en zet het glas op een warme plek of kort in een oven van 50 °C. Warm glas voorkomt luchtbellen en loslatende was langs de wand.
3. Plak de lont. Gebruik een lontsticker of een klodder gesmolten was op het voetje en druk hem exact in het midden van de bodem. Zet de lont bovenaan vast tussen twee wasknijpers of in een lonthouder.
4. Smelt de was au bain-marie. Zet je gietkan in een pan met een paar centimeter kokend water. Verwarm de was tot circa 80 °C en roer rustig door. Boven de 90 °C verkleurt sojawas en verandert de structuur; laat hem nooit alleen op het vuur staan.
5. Voeg kleur toe (optioneel). Kleurchips los je op in de nog hete was, rond 75–80 °C. Zie kaarsen kleuren voor wat wel en niet werkt.
6. Laat afkoelen tot 55–60 °C en voeg geurolie toe. Weeg 6 tot 10% van het wasgewicht af: bij 500 gram was is dat 30 tot 50 gram olie. Roer twee volle minuten rustig maar grondig door, zodat de olie zich chemisch bindt aan de was. Kort roeren is de meest gemaakte fout.
7. Giet bij 50–55 °C. Schenk langzaam en in één vloeiende beweging langs de binnenwand. Laat ongeveer een centimeter ruimte tot de rand.
8. Laat 24 uur staan. Op kamertemperatuur, tochtvrij, niet verplaatsen en niet in de koelkast. Snel afkoelen is de hoofdoorzaak van scheuren en een hobbelig oppervlak.
9. Knip de lont op 5 mm. Ook voor de allereerste brandbeurt. Lees waarom in onze uitleg over de lont bijknippen.
10. Laat curen. Zet de kaars minimaal een week weg voor je hem aansteekt. Twee weken is beter.

De temperaturen op een rij

Dit zijn richtwaarden voor sojawas voor containers. Elke was heeft een eigen smeltpunt en eigen aanbevolen giettemperatuur, en paraffine, kokoswas en bijenwas wijken hier flink van af. Het technische datablad van de fabrikant is altijd leidend; de tabel hierboven is je startpunt als je niets anders hebt. Meer achtergrond over de verschillen vind je bij de soorten kaarsenwas.

Curen: de stap die iedereen overslaat

Een verse kaars ruikt op de vierde dag nog nauwelijks en op dag veertien opvallend goed. Tijdens het curen kruipt de geurolie in de kristalstructuur van de was en verdeelt zich gelijkmatig. Steek je te vroeg aan, dan verbrandt de olie die nog los in de bovenlaag zit en houd je een flauwe kaars over. Zet je kaars daarom met deksel of afgedekt weg op kamertemperatuur, uit de zon. Bij sojawas is een week het minimum en twee weken de standaard; sommige zware geuren zoals vanille en amber hebben zelfs drie weken nodig.

De eerste brandbeurt bepaalt de rest

Laat je nieuwe kaars de allereerste keer branden tot de hele bovenlaag vloeibaar is, tot aan de rand van het glas. Bij een pot van 7 cm doorsnede duurt dat al snel twee tot drie uur. Blaas je eerder uit, dan onthoudt de was die rand en brandt de kaars vanaf dat moment als een schoorsteentje naar beneden. Hoe je dat alsnog repareert lees je bij tunnelvorming voorkomen en verhelpen.

De vijf fouten die iedereen de eerste keer maakt

• Te heet gieten. Boven de 60 °C krimpt sojawas ongelijkmatig: je krijgt een krater rond de lont en luchtbellen langs het glas.
• Te weinig of te veel geur. Onder de 6% ruik je vrijwel niets, boven de 10% kan de olie uitzweten en de vlam laten walmen. Houd 8% aan als veilige standaard en check wat jouw was maximaal kan opnemen.
• Verkeerde lontdikte. Te dun geeft een tunnel, te dik geeft roet en een grote onrustige vlam. Test altijd één proefkaars voor je een serie giet.
• De kaars in de koelkast zetten. Sneller stollen betekent scheuren en een grauw oppervlak. Geduld is gratis.
• Was door de gootsteen spoelen. Was stolt in je afvoer. Veeg de kan uit met keukenpapier en gooi wasresten bij het restafval, of smelt ze om volgens onze gids over kaarsresten hergebruiken.

Wat als het misgaat?

Een hobbelig, wit uitgeslagen oppervlak heet frosting en is typisch voor 100% sojawas: het is puur cosmetisch en zegt niets over de kwaliteit. Zit er een luchtgat rond de lont, verwarm dan het oppervlak kort met een föhn op de laagste stand of giet een dun laagje was na op 50 °C. Laat de was los van het glas, dan was je pot te koud bij het gieten. Walmt de kaars, dan is je lont te dik of te lang; de oorzaken staan uitgebreid beschreven bij een walmende kaars.

Klaar voor de volgende stap

Zit de basis eenmaal, dan ligt de rest open. Met dezelfde was en dezelfde thermometer maak je wax melts zonder lont, giet je vormen met siliconen gietvormen en mallen, of ga je klassiek te werk met gedompelde dinerkaarsen. Alle gidsen staan bij elkaar op onze hubpagina over zelf kaarsen maken. Een digitale thermometer en een set katoenlonten met voetje zijn de twee aankopen die je resultaat het snelst verbeteren.

Veelgestelde vragen