Waarom walmt een kaars — en hoe stop je het?

Wat je precies ziet als een kaars walmt

Roet is onverbrande koolstof. Een kaars werkt als een kleine lamp: de warmte van de vlam smelt was, de lont zuigt die vloeibare was op, de hitte verdampt hem en pas die damp verbrandt. Loopt de verhouding tussen brandstof en zuurstof uit balans, dan blijft een deel van die koolstof onverbrand en zie je een zwarte sliert. Een rustige kaars hoort een stabiele, druppelvormige vlam van 2 tot 3 cm te hebben en vrijwel geen zichtbare rook te geven.

De sporen zie je terug op je plafond, op de binnenkant van het glas en op muren boven een plek waar je vaak kaarsen brandt. Dat vieze zwarte randje in de pot is geen productiefout: het is een signaal dat de vlam te groot was of dat er lucht langs blies.

De zes oorzaken, op volgorde van hoe vaak ze voorkomen

• Lont te lang. Bij meer dan ongeveer 1 cm wordt de vlam hoog en flikkerend. De lont krult om en verkoolt, waardoor een dikke kop ontstaat die extra roet geeft. Dit is de nummer één oorzaak; zie de lont bijknippen.
• Tocht. Een raam op een kier, een deur die opengaat, iemand die langsloopt of een vloerverwarming die opwarmt: elke luchtbeweging laat de vlam dansen. Dansen betekent walmen.
• Vlam te diep in het glas. Zit de kaars al ver ingebrand, dan krijgt de vlam onvoldoende verse lucht en zwelt de rook aan. Vaak een gevolg van tunnelvorming.
• Te veel geurolie of goedkope geurstoffen. Geurolie is brandstof die anders verbrandt dan was. Zwaar geparfumeerde kaarsen roeten sneller, zeker als de olie niet goed in de was is gebonden.
• Rommel in de wasplas. Afgebroken lontstukjes, een lucifer, een bloemblaadje of een stukje etiket: alles wat meebrandt geeft rook.
• Te lang aan één stuk gebrand. Na circa 4 uur wordt de wasplas zo diep en heet dat de lont gaat wandelen en scheef staat. Zie hoe lang een kaars mag branden.

Direct oplossen: het stappenplan

1. Doof de kaars met een dover of snuiter. Blaas niet: blazen jaagt een wolk roet en hete was omhoog.
2. Laat de was 10 tot 15 minuten stollen, zodat je de lont kunt beetpakken zonder alles zwart te maken.
3. Knip de verkoolde kop weg en houd 1 cm katoenlont over, of 5 mm bij een houten lont.
4. Vis alle zwarte stukjes uit de wasplas met een schoon papieren doekje of een pincet.
5. Zet de kaars op een tochtvrije plek: minimaal een meter van ramen, deuren, ventilatieroosters en de afzuigkap.
6. Steek opnieuw aan en kijk 30 seconden mee. De vlam moet stil staan en 2 à 3 cm hoog zijn.

Blijft de vlam ook zonder tocht hoog en onrustig, dan is de lont te dik voor deze was. Dat kun je niet zelf verhelpen, maar je kunt de kaars wel op een lager pitje houden door hem korter per keer te branden. Een lonttrimmer met lange, gebogen hals maakt het knippen in een diepe pot een stuk makkelijker dan een gewone schaar.

Roet op muren en plafond voorkomen

Zwarte aanslag boven een vaste kaarsenplek is lastig te verwijderen omdat roetdeeltjes zich in de verf hechten. Voorkomen is dus echt beter:

• Zet kaarsen niet direct onder een plafond of een wandplank; houd minimaal 30 cm vrije ruimte boven de vlam.
• Wissel de plek af als je dagelijks brandt.
• Ventileer tijdens het branden licht, maar zonder de vlam te laten flakkeren: een raam in een andere kamer op een kier werkt beter dan een raam ernaast.
• Kies bij intensief gebruik voor was die schoner brandt, zoals sojakaarsen. Meer daarover in onze gids over soorten kaarsenwas.
• Gebruik in slaapkamers of kleine ruimtes vaker LED-kaarsen als je toch alleen sfeer zoekt.

Zit er al aanslag? Probeer eerst een droge chemische spons (roetspons). Nat poetsen smeert roet uit en maakt de vlek juist groter.

Rook bij het uitblazen is normaal — maar hoeft niet

Als je een kaars uitblaast, blijft de lont nog even nagloeien en verdampt de was zonder vlam. Die witgrijze pluim is de vervelendste rook van allemaal, omdat je hem meestal recht in je gezicht krijgt. Twee manieren om dat te voorkomen: doof met een klokvormige dover, of duw de lont met een snuiterhaakje kort in de vloeibare was en trek hem er meteen weer uit. De vlam gaat direct uit, er is geen rookpluim en de lont is meteen opnieuw gewaxt voor de volgende keer.

Wil je alle accessoires in één keer, kijk dan bij onze gids over kaarsendovers, trimmers en aanstekers. Andere veelvoorkomende klachten behandelen we bij een kaars die vanzelf uitgaat en in de rest van de kennisbank.

Veelgestelde vragen